Geschiedenis
Oratoriumvereniging Immanuel geeft een jublieumconcert in de Buitenkerk in Kampen ter ere van het 90-jarig bestaan. Foto Freddy Schinkel, IJsselmuiden © 110506
Historie van de Christelijke Oratorium Vereniging Immanuel in vogelvlucht
Op 2 februari 1916 kwamen in Kampen vijf enthousiastelingen bij elkaar met het plan een muziekvereniging op te richten. Maar bij gebrek aan instrumenten en de geldmiddelen om deze aan te schaffen, besluiten ze er een christelijke Gemengde Zangvereniging Immanuel van te maken.
De eerste dirigent is de heer Hein Stoel. In 1921 draagt hij de dirigeerstok over aan de 19-jarige Lammert Neijmeijer. Deze was al vanaf zijn zestiende jaar koorlid en volgde muzieklessen in Zwolle. Zijn directietaken vat hij zeer serieus op en onder zijn leiding groeit het ledenaantal gestaag. Op zijn verzoek wordt Immanuel lid van de toenmalige Bond van Christelijke Zang- en Oratoriumverenigingen in Den Haag. Zo krijgt de vereniging het recht deel te nemen aan diverse concoursen in Zwolle en Meppel.
De eerste jaren worden jaarlijkse concerten, bestaande uit a capella gezongen liederen, opgefleurd met declamaties. De gedreven Lammert Neijmeijer wil echter verder met zijn koor. Het gezelligheidskarakter van de jaarlijkse uitvoering verdwijnt dan ook naar de achtergrond. Vanaf 1934 volgt een reorganisatie in de concertprogrammering. De genoeglijke voordrachten en liederen worden vervangen door twee zangwerken per uitvoering.
In 1937 durft de heer Neijmeijer het aan om Die Schöpfung van Haydn met koor, orkest en solisten uit te voeren. Gemotiveerd door het succes van dit concert voert Immanuel in de laatste vooroorlogse jaren meerdere avondvullende werken uit.
Ondanks het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, viert de Christelijke Oratoriumvereniging Immanuel in 1941 op zeer feestelijke wijze haar 25-jarig bestaan met de uitvoering van Der Messias van Händel. Vanwege de oprichting van de Kulturkammer wordt de instudering van de Saul van Händel in 1942 ruw onderbroken. Immanuel duikt dan ook tijdelijk onder, maar geeft al in juli 1945 door middel van een triomfantelijk persbericht te kennen dat de wekelijkse repetities zijn hervat en dat inmiddels de Elias van Mendelssohn in studie was genomen.
In het jaar 1946 heeft Immanuel twee heuglijke feiten te gedenken. Als koorvereniging bestond ze 30 jaar en Lammert Neijmeijer was 25 jaar koordirigent. Mede dankzij de donateurs die vijfhonderd gulden bijeen weten te sprokkelen, worden Die Schöpfung van Haydn in de Stadsgehoorzaal en Der Messias van Händel in de Bovenkerk uitgevoerd, begeleid door de professionele Arnhemse Orkestvereniging. In totaal zijn onder de leiding van Neijmeijer 7 grote oratoria uitgevoerd.
Vanaf 1947 staat het koor onder leiding van meerdere dirigenten. De heer Neijmeijer werd opgevolgd door de heren van Mierlo, Kwakkel, Dul en Schellevis. De Stadsgehoorzaal bleek niet meer als ideale concertruimte te voldoen. Vandaar dat men vanaf 1957 uitwijkt naar de Broederkerk. In totaal worden onder leiding de vier dirigenten 20 avondvullende oratoria uitgevoerde van Bach (11), Händel (6) en Haydn (3).
In 1966 viert Immanuel met een verrassend concert haar 50-jarig bestaan in de Bovenkerk. De traditie van het avondvullende werk wordt doorbroken met het uitvoeren van vier kortere oratoriumwerken. Inmiddels verzorgde de organist Klaas Jan Mulder al enkele jaren de koorbegeleiding. Hij wordt op 1 april 1969 als nieuwe dirigent aangesteld. Onder zijn leiding gaat de C.O.V. Immanuel gouden jaren tegemoet. Het ledenaantal stijgt door de jaren heen tot ongeveer 125 personen en tot twee keer toe wordt de Hohe Messe van Bach uitgevoerd. Daarnaast weet Mulder werken van o.a. Brahms, Franck, Mendelssohn, Puccini, Haydn, Poulenc en Mozart op grootse wijze te laten klinken. Als absoluut hoogtepunt mag de uitvoering van het Requiem van Verdi op 4 mei 1995 in de Bovenkerk worden vermeld.
Ten tijde van Mulders dirigentschap worden buitenlandse concertreizen ondernomen.
In het voorjaar van 1991 concerteert Immanuel in de Augustinerkirche in Wenen en in het klooster van Melk in Oostenrijk. In het najaar van 1997 volgt een bezoek aan het voormalige Oost-Duitsland, waarbij concerten werden gegeven in Weimar, Leipzig en Dresden.
Op 1 april 1994 wordt gevierd dat Klaas Jan Mulder 25 jaar als dirigent aan de C.O.V. Immanuel is verbonden. De nietsvermoedende dirigent wordt geconfronteerd met het programma ‘In de hoofdrol… Klaas Jan Mulder.’ Burgemeester H.C. Kleemans biedt hem op deze avond de gouden erepenning van de stad Kampen met de daarbij behorende oorkonde aan. Na een dirigentschap van ruim 31 jaar (dus 2000) neemt Klaas Jan Mulder met de uitvoering van de Paulus van Mendelssohn afscheid van de C.O.V. Immanuel. In deze lange periode van 31 jaar heeft hij leiding gegeven aan 13 oratoria en 26 concerten met meerdere werken.
De dirigeerstok draagt hij over aan de heer Harrie Poulssen. Onder diens leiding vieren we op 2 februari 2001 het 85-jarig bestaan en verzorgen we op 17 mei van dat jaar een succesvol jubileumconcert
In de jaren daarop volgen, naast de jaarlijkse concerten, reizen naar Linz in Oostenrijk in 2002, Ottobeuren en Weingarten in Zuid-Duitsland in 2007 en in 2011 naar Berlijn, waar het koor een uitvoering van de Elias van Mendelssohn brengt in de gerenommeerde Berliner Philharmonie en in de Nikolaikirche van Potsdam.
In 2016 vieren wij ons eeuwfeest. Een levende vereniging van 110 jaar oud, met een rijke historie verbonden aan haar stad Kampen en wijde omgeving. Ter bevestiging van onze bijdrage aan het culturele leven in Kampen krijgt het koor de Koninklijke Erepenning uitgereikt. Deze onderscheiding symboliseert het respect en de waardering die de koning heeft voor de bijzondere verdiensten van ons koor en haar rijke geschiedenis.
Het hoofdbestanddeel van ons jubileum is het grootse koorwerk Die Schöpfung, waarmee we als koor verbonden zijn sinds 1937, toen dit ons eerste avondvullende werk was.
In 2016 neemt Harrie Poulssen na 16 jaar afscheid van het koor en wordt hij opgevolgd door Sander van den Houten. In het concert van 2017 delen zij de leiding: Harrie dirigeert het Requiem van Mozart en Sander de Krönungsmesse.
In zijn eerste grote concert in 2018 voert Sander met het koor de Matthäus Passion uit. Voor Immanuel is het de vijfde keer. Ter gelegenheid van Eeuwigheidszondag wordt voor de eerste keer het Stabat Mater van Rheinberger uitgevoerd, samen met Requiem van Fauré. In 2019 volgt dan voor de zevende maal het Deutsches Requiem van Brahms uitgevoerd, gecombineerd met de Sacred songs van Carl Jenkins. Het jaar daarop volgt voor de zesde keer de Messiah van Händel.
Tijdens de coronaperiode zijn er geen concerten mogelijke maar in 2022 wordt de draad weer opgepakt met een combi-concert: voor de tweede keer klinkt Vivaldi’s Magnificat, dit keer i.c.m. het Gloria, naast twee solo-cantates van Bach. In december wordt voor de vierde keer het Weinachtsoratorium van Bach uitgevoerd. In 2023 is het voor zesde keer de tijd voor de Paulus van Mendelssohn. De uitvoering in de Bovenkerk geeft aanleiding voor een minitentoonstelling met het thema ‘Paulus als brenger van licht’.
In 2024 zijn er twee concerten: een Passieconcert met het Crucifixion en het Stabat Mater van Rheinberger en een concert op Eeuwigheidszondag. Omdat 2024 het Brucknerjaar is wordt diens Requiem uitgevoerd.
In 2025 wordt een concert gegeven t.g.v. de viering van 4/5 mei, 80 jaar na de bevrijding. Voor de tweede keer in het bestaan wordt een groots een eigentijds werk uitgevoerd: het Requiem for the Living van de Amerikaanse componist Dan Forrest. Het wordt uitgevoerd i.c.m. het Requiem van Fauré.
2026 is weer een jubileumjaar. Die Schöpfung, 1937 het eerste grote oratorium dat Immanuel uitvoerde, staat opnieuw op het programma. Met steun van het Cultuurfonds en het CAS kan het ook dit keer weer in een sterke bezetting met orkest en drie solisten worden uitgevoerd. Het beeldende karakter van Die Schöpfung stimuleert ons tot het organiseren van de tentoonstelling. De Stadskazerne biedt ons ruimte om ca 30 kunstwerken van 11 Kamper beeldend kunstenaars te exposeren onder de titel ‘Schepping in beeld en klank’.
Het concert staat voor de laatste keer onder leiding van onze dirigent Sander van den Houten die in november 2025 artistiek leider is geworden van het Kampen Boys Choir. In Wibren Jonkers vinden we een jonge en bevlogen opvolger.
Onder zijn leiding zet het koor de viering van zijn 110-jarig jubileum in het najaar voort met een tweede concert op 14 november. Op het programma staat de sprankelende en inspirerende muziek van Vivaldi en de jonge Fauré, die zich goed leent voor een eerste of herhaalde kennismaking met deze muziek. Ook zangers die het ‘Gloria’, het ‘Magnificat’ en de ‘Cantique de Jean Racine’ eerder hebben gezongen, worden van harte uitgenodigd om ze ter opluistering van het jubileum op projectbasis mee uit te voeren.
18 augustus 2026
Bert Tijssen